Ναρκωτικά είναι οποιαδήποτε ουσία φυσική ή τεχνητή που μπορεί να δράσει στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (Κ.Ν.Σ), και που μπορει να χρησιμοποιηθεί για να αλλάξει κάποιο άτομο τη διάθεση του. Ο όρος "ναρκωτικά", δεν ανταποκρίνεται με ακρίβεια στις ουσίες αυτές, γιατί άλλες από αυτές έχουν κατασταλτική επίδραση και άλλες διεγερτική. Ο πιο σωστός όρος για τα "ναρκωτικά" είναι εξαρτησιογόνες ουσίες καθώς όλες αυτές οι ουσίες προκαλούν σωματική και ψυχική εξάρτηση ή μόνο ψυχική.

Η χρήση των ουσιών αυτών επηρεάζει  την αντίληψη και τη διάθεση και προκαλεί άλλοτε ευχάριστα και άλλοτε δυσάρεστα συναισθήματα.

Εκτός από τις παράνομες υπάρχουν και πολλές νόμιμες ουσίες που επιδρούν με τον ίδιο τρόπο στο σώμα και στον ψυχισμό. Οι εξαρτησιογόνες ουσίες διακρίνονται :

• Νόμιμες (καπνό, αλκοόλ)
• Παράνομες (χασίς, ηρωίνη, κ.α.)

Με βάση τη φαρμακολογική τους δράση οι εξαρτησιογόνες ουσίες διακρίνονται σε :

• Ψευδαισθησιογόνα, παραισθησιογόνα ή ψυχεδελικά (κάνναβις, μαριχουάνα, LSD κ.α.)
• Διεγερτικά του Κ.Ν.Σ. (κοκαϊνη, αμφεταμίνες κ.α.)
• Κατασταλτικά του Κ.Ν.Σ. (αλκοόλ, ηρεμιστικά, υπνωτικά κ.α.)
• Διάφορες πτητικές ουσίες (διαλύτες κ.α. )
• Κατ' εξοχήν ναρκωτικά (όπιο, μορφίνη, ηρωίνη).